|
1. Hier byrias lagh guta oc segia so at
fyrstum
Thitta ir fyrst upp haf i lagum orum thet wir sculum naicca
haithnu oc iatta crisnu. Oc troa allir aann guth alzvaldanda. Oc
hann thar bithia thet hann unni os ar oc frith sigr oc hailsu Oc
thet et vir magin halda cristindomi orum Oc tro vari retri oc
landi oru bygdu Oc vir magin huern dag thet sysla i allum
giarningum Oc vilia orum. sum guthi sei dyrth i Oc or sei mest
tharf at bethi til lifs oc sialar.
2. Af barnum
Thet ier nu thi nest at barn huert scal ala sum fyt verthr a
landi oru oc ecki ut casta. § 1. vita scal hueriun cuna seng
sina thann han i barn farum liggr fai mith sir witnis cunur
tuar. grithcunu Oc grancunu et barn vari datt burit Oc ai gingin
hennar handa verc till §. 2. Ötha en frels cuna verthr at thi
san et haan hafi barni spilt tha byti han thriar marcr theghar
sum thet cumbr upp firi kirciu menn. Vtan thi at ains et han
hafi fyr scriptat sett mal Oc henni bieri lerthr mathr fult
vitni um tha inni han script sina. En engin mathr a thar sac a
.. tha en han dular oc cumbr mal upp firi things menn. verthr
han scir tha hafi han sinar thriar marcr af thaim sum hana vitr
Oc symdar aith mith siex mannum tha en han uerthr ful tha byti
han thriar marcr socninnj En socn uindr syct Ötha en mal cumbr
upp firi things menn tha byti thriar marcr thingi Oc athrar
thriar proasti En haan at san verthr En cumbr mal upp firi alla
lythi. Oc uerthr han en sithan at san tha laupr i. tolf marcr
vithr landa alla. hafr han ai fe at byta Tha flyi land Oc liggi
huerium manni triar marcr vithr sum hana hysir. etha haimir etha
henni mat giefr. Tha hen han vil ai til aiz at ganga. tha ir han
thau ful oc feld at thy mali ÖTha en hinir ganga atr mals sum
hennj sac kendu. Oc uilia ai fram leggia tha sculu men hana
saclausa dyma. Oc skira thes mals En thair symin hana mith
aithum. Oc takin hennj orth af baki sum a leghu ÖTha en han
gangr vithr et han mothr var Oc callr barn vara datt burit. Tha
tharf ai henni fe fram leggia. En men vilia hennj mistroa um Oc
engar hafr han ujtnis cunur thar sum mjth hennj varu tha en han
i barnfarum war §. 3. Ötha en ambætnu manz uerthr slict mal
kient Tha leggir engin hennj maira fe fram than siex oyra
penninga. Tha en han verthr ful. tha byti drotin firj hana siex
oyra penninga. Oc leggi a bac hennj siex vintir sen malj ier
intir
3. aff tiunt
Thet ier nu thi nest et thar a huer tithir hafa oc tiunt til
fyra sum han kirchiu hafr garra. Oc bol var af anduerthu til
scurat than prestr a firir hanum allan cristindom at veita.
huart sum hann vithir tharf arla etha sithla §. 1. ÖSo iru
allir menn um satir. et firj mariu messu i. fastu scal huer
mathr hafa tiunt sina fram reida bethi lerthum mannj sin luta.
Oc kirchiu sen.j. rauki a huer mathr tiunta. Tha ma engin thet
segia firir et ai sej tiunt berth sen mariu messa cumbr En eptir
mariu messu tha scal prestr lysa um thria sunnudaga En a fiartha
kirchiu durum atr luca oc tithr hepta firi kirchiu mannum til
thes tima at tiunt ier all fram raid: Oc thriar marcr fylgia af
thaim mannj sum aj vildj fyr tiunt sina fram raitha thitta aigu
allir sykia saman Oc allir aigu at hafa. Sogna menn aigu
thrithiung Oc kirchia thrithiung Oc thrithiung prestr §. 2.
ÖTha en laigulenningar far bort meth tiunt oguldnj af socn Oc i
andra tha sekr hann sic at thrim marcum uithr prest Oc kirchiu.
Oc kirchiu men Oc fyri en thau tiunt sina atr thau et sithar sei
§. 3. ÖTha en nequar vill siir kirchiu giera at mairu maki
than hann fyr hafthi. tha scal hann giera af nju lutum En tiunt
scal iemvel kirchia hafa sen lut sum prestr senn. thar til et
hin nya ier vigth En sithan scal hann thar giefa tiunt sum hann
kirchiu gierthi snimst. Ai ma hann sithan atr laupa til fornu En
hann andra hafr gart nya Oc ai ma hann ganga fran hinnj fornu.
oc til nyu sithar than a thaim daghj sum biscupr legthi wigslir
a Ötha en thaim tacr schilia um thegar um fyrsta ar etha annat.
tha scal sielf vita mith aithi Oc kirchiu mannum tuem thaim sum
hinjr vilia til nemna at hann thar i kirchiu gerth vari oc i
wigslum Oc i allum lutum so sum andrir kirchiu menn Ötha en
fram iru gangnir thrir uintr etha thrim maira tha scal hann hafa
bethj kirchimanna vitnj et hann thar mith thaim i gierth vari Oc
prest senz vitnj et hann oc tiunt hafi thar esithan hanum af
fyrtha so sum huer annara kirchiu manna §. 4. ÖTha en mathr
laigir acr etha engi yr annari kirchiu socn Oc iru engun hus a.
tha scal hann corn tiunt querra laifa. thar sum acr var til
scurathr En hoy etha umbla tha fyri hann haim Oc giefi thaim
prestj tiunt af sum hann sykir tithir at Oc allan cristindom
hafr takit af tha en hus iru a tha scal alt quert laifa. hafi
than prestr tiunt af sum thar at kirchiu sitir Jem vel a thaun
kirchia sen lut sum prestr senn
4. aff blotan
Thet ier nu thy nest et blotir iru mannum mier firj buthni Oc
fyrnsca all thaun sum haithnu fylgir Engin ma haita a huathci a
hult etha hauga. etha hathin guth huatki avi etha stafgartha
ÖTha en nequar verthr at thi sandr oc laithas hanum so vitni a
hand et hann hafi haizl nequara tha mith mati etha mith dryckiu
senni sum ai fylgir cristnum sithi tha ir hann sacr at thrim
marcum vithr kirchiu menn En thair syct vinna. Thitta aigu allir
sykia saman Oc allir aigu at hafa prestr oc kirchia oc
kirchiumenn ÖTha en venzl ir hanum a hendi tha standi hann firi
meth siex manna aithj Tha en kirchiu menn vinna ai syct oc cumbr
thet upp firi things menn tha veris hann en mith siex manna
aithi Etha byti III marcr thingi Tha en thet upp cumbr firi
landa alla tha byti tolf marcr landi en hann ai vindr mith tolf
manna aithi firi standith
5. af prestum. oc prest cunum. oc thaira barnvm
Thet ir nu thi nest et prestr oc prest cuna Oc prest barn lerth
tha iru slic at sleg oc at drapi oc at allum lutum sum bonda
barn En hin olerthu fulgin mothur cynj sinu ÖHittir mathr sacar
at giera lerthr etha olerthr tha byti engin frammar firi annan
than hans custr vindr at
ÖTha en han döyr oc liauther hin lerdj sakar, tha biaudj han
boot thegar, fyri thy at ey ma præster wider sakom sia, en hin
si oschemder at taka tegar, en han wil, med thy at ey ier hinom
ret lerdan man at wega, ella illan wilia wider han at haffua,
ÖTha en han will ey boot at taka, tha schal biera a tingh fyrj
alla lydj, takj tar en han wil ellar radin allir lydir fyri Boot
en si mader osaker. ÖTha en han hempn at eyger so Budit, tha
Byti han man at fullu werildj, och Allom landom XL marker ÖTha
en tweir bryder liauta sakar annar lerder oc annar olerder, oc
wil hin lerdj Byta, en olerdj wil ey, tha leggi hin lerdj fram
hafud lut sen taka i hender som allir landar til nempna, oc
haffui helgh sidhan, en hin sie wider sakom som ey wildi Boot
biauda, ÖTha en werildj warder budhit, tha bytir hwar sen hafud
luta. ÖTha en hin lerdj liauter at sakom sia, som ey ma hempna,
tha schal han boot tegar taka som i Budi ier.
ÖTha en han ey wil Boot taka, vtan wil helder hempna, tha skal
hin bierra a tingh fyrj alla lydj, taki en tar en han wil, ellar
radin their fyrir fe, oc mader si osaker.
ÖTha en han wil ey lerdum mannj Boot i Budi haffua, tha skal
han ganga a tingh fyrj alla lydi oc kera thar siit maal
segiandis, At iach ier lerder mader, och til guds tienistu
wigder, iach ma ey y haggom standa, ella i oristu, Boot wildi
Iac taka en i Budi warj, en scham wildj Iac nauduger tula. ÖTha
schulu landar a sia, noyda och man til hanom at Byta iem wel som
han war noyder androm at Byta, fyri thy so et hwat tima prester
at sia sakom, ella wider sia sakom vtan kristindomber warder
spiltir.
6. af helgum daghum
Thitta ir nu thi nest at daga aigu menn alla helga halda tha sum
biscupar hafa helga buthit. oc allir menn hafa withr takit Engin
scal annat werc at gierra um sunnudag. Etha annan helgan dagh
vtan tithir at hafa. Etha guz thianistu at lytha oc luf hafa at
ritha um bo sett. seen messa ier sungin. etha tithir iru hafthar
§. 1. Öai ma mandr maira a vagnj haua vm sunnudagh than punz
thunga eptir yxna oyk. Oc halfs eptir hesti. Tha en maira hafr
tha ma halda lassi hans til siex oyra oc thau byti hann siex
oyra firi helgis brut. vtan thi at ains et nauth sinar til
gangin. Oc lerthr mathr verthi at spyrthr. tha ma hann asia huat
sum til threngr. oc lufa i kirchiu sonch senni. So et mathr
verthi ai thar clandathr ella a vittr vm gar ÖTha en withari
wil aca tha laiti hann e vithr thann lerthan mann firi siir sum
kirchiu socnninar a wal. en hann wil o wittr vera §.2. Til
caupungs ier mannj lufat at aca mith garlacum mathnathi vstum.
Oc smieri. Oc allum mielcmati. fiscum. Oc fuglum etha soythum
thaim sum tha al a torghi selia. mith bacathu brauthi Oc ai meth
mieli Etha cornj Oc ai mith varu annari. vtan hann hetj vithr
bethi lassi. oc siex oyrum. sac. a halfa thann sum taki. En
halfa prestr Oc kirchiu menn thair sum hann tha war i stathin
tha en hann mith var takin §. 3 ÖTha en mathr rithr oc raithr
burthj tha ma ai than mann clanda etha sacan vm giara. En hann
sielfr sitr a baki tha en hann hafr rus i tughi. etha lajthir
mith byrthi tha ir byrth thaun tyc schielum. thear sum halfu
pundi ier maira Oc thau fylgia en siex oyrar helgis brut §. 4
Övertr frels mathr etha cuna a verki takin vm sunnudagh etha
annan helghan dagh. tha ier tyct werc thet alt sum thaun tha i
handum hafa Oc liggi thau withr siex oyra aviti firi helghis
brut. thet a oc halft than sum tacr. En halft a prestr. Oc
kirchia Oc kirchiu menn §. 5. Överthr threl etha ambatn manz
vm helgan dagh a verki takin tha bytir drotin firi thaim thria
oyra En thaun yrkin. thria vintr sen mali ir intir
7. Af munca aigum
Thet ier nu thi nest en nequar verthr at thi sandr et hann haggr
scogha firi muncum. Etha gartha nithr leggir. etha nequan main
gierir vithr tha etha thairar aigur. tha liggir hanum withr bann
Oc bot halfu mairi than bonda milli Oc hafi byt firi thet fyrsta
thing sum thar varthr nest eptir ÖTha en things at bithar tha
liggia vithr thriar marcr landa sac. oc thau byti hann vithir
tha at lagum. thau et sithar sei. §. 1. ÖTha en nequar mathr
giefr sic til clostrs barna lausan. Tha valdi sielfr aign sennj.
huatki ma hana selia etha schipta mithan hann lifr Tha en hann
doyr tha stez thrithiungr quer i clostri. En tueir lutir ganga
atr vndir nithia tha en hann barn a tha waldi hafut luth sinum
§. 2. ÖTha en verelz mathr wil aign til clostrs giefa etha til
kirchiur tha giefi tiunda luth af iorth aign sennj Oc ai frammar
vtan thi at ains et nithiar lufin
8. af mann helgh
Thet ier nu thy nest et mannhelg a standa um dagha tha alla sum
verchhelgir iru. fran thi et sol setr vm aftun oc til thes et
lysir a thrithia dygri ÖFiurtan daghar i iaulum iru i frith
tacnir. Siau wicur i fastu. Oc all pasca vica. thrir gangdahar
Oc all helgudaga vica ÖDrepr thu mann a thaim frithi tha byt
thriar marcr ÖSargar thu mann byt tolf oyra. Slar thu mith
stangu etha yxar hambri byt siex oyra Nycchir thu mannj.etha
rindr. etha i har tacr. etha mith nefha slar. tha byt thria oyra
En i raithi ir gart ÖFiri threl bytir ai frammar than thria
oyra. En hann blothugt gierir thar scal e byta sum gart ir. En
ai thar sum hinn ier sum gierthi §. 1. ÖPrestr a tithir hepta
Oc kirchiu durum atr luca firir allum thaim sum guz helg hafa
brutith. Mith thi eth e fylgir bann helgis bruti. Tha scal yr
bannj sla thegar so ir byt sum lagh segia. Oc kirchiu mannum
thyckir rath vera ÖAllir aigu sac sykia saman Oc allir aigu at
hafa. Socna menn aighu thrithiung i sac en annan kirchia Oc
thrithia prestr hurvina sum ai cumbr landa sac i En landa sac
cumbr huerghi i helgis brut vtan thi at ains et mandr verthi i
kirchiu drepin tha liggia fiauratigi marcr vithr thet ir landa
sac thar a proastr thriar marcr af firi banz mall §. 2.
ÖKirchiur iru allar iem helgar a landi en mandr verthr vegin i
En kirchiugarthar iru thrir helghastir i lagh tacnir Thar sculu
sakir menn helg hafa jem wel i prest garthi sum i kirkiugarthi
thar liggia withr fiauratighi marcr. En sacr mandr verthr vegin
i thairi helg ÖEn sakir allar andrar thar sum smerj ieru oc ai
cumbr landa sac i tha aighu kirchiu menn thrithiung. yr. en
kirkia ann luth Oc ann prestr ÖSlar thu mann i kirkiu meth
stangu etha yxar hambri. etha sargar j kirchiugarthi thar liggia
siex marcr withr ÖSlar thu mann mith nefa j kirchiu etha
schiautr thu manni etha j har tacr Etha j kirchiugarthi mith
stangu slar. etha yxar hambri. thar liggia withr thriar marcr
Slar thu mann mith nefa j kirchiugarthj etha tacr thu mann j har
thar liggia withr tolf oyrar helgis brut ÖThann a e. wigslum
syrgia sum wigslir hafr brutit Oc thar schirt giera sum hann o
schirt gierthi meth thrim marcum
9. af aldra manna frithi
Nv iru enn frithr andrir tuer thair sum mestu vartha et menn ulu
mannhelg halda. thar liggr ai bann withr. oc ai biscup sac vtan
thy at ains. et thet verthi a helgum dagj gart. thet ier aldra
manna frithr. laupar a fiurtan natum eptir pascar. oc fem natum
eptir mithssuumar Oc standr a tiu netr. oc tiu daga at huaru
bragthi. laupr vm sola vpp gang. bethi af. oc a. ÖDrepr thu
mann a thaim frithi. tha byt so miclu vereldi withr landa alla
sum hinn ier dyr sum thu drapt. banda haldr thir engun fyr than
thu byt hafr. Sargar thu mann etha ber a thaim frithi. tha byt
thriar marcr ÖA thaim frithi ma engin firi andrum spiella
huatki hus etha gartha. vtan hann sei sacr at thrim marcum
10. Af warfrithi
Nv ier enn warfrithr sithan hann laupr a halfum manathi firi
aldra manna sethir. Oc standr a halfan manath eptir. A thaim
frithi ma engin wirtha firi andrum huatki hest etha vxa mith thy
et bondi tharf tha huern dag a acrum hafa vtan hann sei sacr at
thrim marcum ÖTha en gield ir manna millan oc ier lagrytt til
gielz. tha wirthin annat bo hans soyithi etha cust. oc ai orta
soythi sum hann tha vithr tharf
11. af thingfrithi
Thar ier enn sithan thingfrithr manna things menn aigu
thingfrith sykia Tacr thu mann j har. Etha meth nefa slar a
thingi tha byt thriar marcr firi thingfrith. Oc thau lagha bytr
Slar thu mann mith stangu. etha yxar hambri etha sar vaitr. byt
thriar marcr. ÖDrepr thu mann etha af hagg vaitr byt siex
marcr. vtan thy at ains et mandr verthi at hemdum drepin §. 1.
ÖAi ma sacr mathr thingfrithi vm troysta. en ai ier aldra manna
frithr
12. af haim frithi
Tha ir enn huerium mannj haima frithr sithan ÖDrepr thu mann
haima j garthi sinum etha af hagg veitr. tha byt tolf marcr
withr landa alla. oc andrar tolf hanum. Oc thau wereldi ÖSlar
thu mann mith stangu etha yxar hambri Etha sar veitr. tha byt
thriar marcar hanum. oc andrar thriar mogha oc thau laga bytr
§. 1. Överthr husbondi berthr j garthj sinum. haima etha
flaira fulc. tha tacr thann ann haim socn sum hoygstr ir oc ai
flairin. En all sculu hafa lagha bytr
13. Af mandrapi
Thet ier nu thy nest en so illa cann bieras mith fianda rathi et
mandr hittr mann at drepa. tha scal flya mith hanum fathir. oc
sun. oc brothir. ÖTha en ai iru thair til. tha flyin mith hanum
nestu nithiar vm fiauratigj netr til thairj kirchiur sum allir
menn hafa helg. j takkit. thet ir fartheim. och thingstethj oc
atlingabo. thar scal hafa helg oc heli so j prest garthi sum j
kirchiugarthi. ÖEn sithan thet ier vt gangit. tha rithi thengat
sum hann bandu will hafa dragit. oc dragj vm haim thorp thry. Oc
so lang a scoga fran haimthorpum thaim thrim et. j mithiu mytis
fran andrum haimthorpum sum annat vegscogs liggia En hann loyfi
far af thaim sum aign aighu ÖAi ma bandu draga vm thing etha
caupung oc ai vm kirchiu maira than aina. Tha sum hann tilsykir.
hafi sithan helg j bandu sinnj. oc sii withr annar. Oc dragi e a
thaim frithi sum nestr ier eptir pascar. En thar til haldr hanum
banda thaun sum hann tha drog en hann vandrethi hafthi ny gart.
thet calla menn vatu bandu ÖThaun banda sum dragin standr vm
atmeli hana ma engin lasta sen atmeli ir vtj. §. 1. En mandr
hafi sielfvald vera i bandu sennj. etha fara ut lendis til
helgra manna sinar syndir at byta. hafi atta daga frest til
schips at fara. oc fari so j frithi pilagrims ferth sina. Oc
thegar hann atr cumbr. tha hafi oc atta daga frest fara atr til
bandur sennjr j frithj §. 2. ÖTha en mandr gierir til sacar j
kirchiu socn thairi sum hann bor j tha flyj hann yr thairi. oc
dragi annan steth bandu. oc thau thar sum huatki bor j mothir
etha dotir etha systir ÖKirchiu tha syki hann thau andra mithan
firi thy so et ai magu thair bethir til annir att fara Tiunt tha
fyri hann halfa thar sum hann tithir sykir. En half liggi quer
at thairi kirchiu sum hanns bol war til scurat §. 3. ÖTha en
mandr gierir sacar j haim thorpi thi sama sum hann bor j tha
flyi hann thegar thethan oc dregi annan steth bandu En hann
frith wil hafa. meth thy et ai magu thair bethir j ainv
haimthorpi boa §. 4. ÖTha en ogutnjscr mathr drepr ogutnjscan
mann tha dragi so bandu sum gutniscr. En hann a boli sielfs sins
bor a gutlandi §. 5. ÖBiauthi bot mannj en hann orkar sen
atmelj ir ut gangit oc latj at meli a milli. oc biauthi thrysuar
vm thry ar. En hinn sei mandr o scemdr thau en hann taki at
fyrsta sinnj. thegar buthit verthr. ÖTha en hann wil ai taka at
fyrsta sinnj. oc ai at andrv tha taki hann at thrithia. sen thry
ar iru vt gangin wil hann ai tha taka tha scal biera a thing
firi alla lythi. Taki en thar en hann wil. Tha en hann ai wil
tha rathin allir lythir firi fe en hann sei mandr o sacr ÖTha
en hinn callar ai vera frest lithin. en hann callar vara lithin
sum vereldi biauthr. tha hafr thann vitorth sum lithit callar
mith thrim thaira manna schiellum sum mith hanum at garthi waru
Oc bot buthu thrysuar vm thry ar. Oc viti thet mith tolf manna
aithi. et e wari at meli a millum latit. ÖTha en mandr wil ai
vereldi biautha oc frestr iru allar lithnar. tha scal land hann
frithlausan dyma. oc til dags vm manatha frest vereldi vtretta.
oc hann sacan at siex marcum silfs vithr mals aiganda. oc athrar
siex landi. So liggi oc thaim vithr sum ai haldr bandu sina.
thar gangj oc engun byn firir et ai sculi alt upp takas
14. Af lutnum sacum
En vm lutnar sakir eptir fathur. Etha brothur. etha nithia. tha
aigu allir withr at sia thar til et thair orca vereldi biautha.
En hinn taki thegar. en hann wil. oc veri mandr o schemdr ÖTha
en hann ai wil so brat taka. tha scal biautha hanum thrysuar til
iemlanga biera. oc sithan a thing firi alla lythi taki thar en
hann wil etha rathin allir lythir firir fe en thair sein osakir
§. 1. ÖUela tueir vm etha flairin oc drepa ann mann. tha hafin
thair allir aina bandu thar til et ann tacr vithr bana §. 2.
ÖAll thaun sum lutu aigu liauta. oc wilia hemna firi vngan
oformaga. tha ir thet hemnat sum nequar af thaim hemnar firi
hann huart sum heldr ir quindis mathr etha kerldis. thaun hemd
standr so sum hann sielfr hemnj ÖThaun wartha oc vereldi upp
taka en erfingi ir vngr sen at thi mali ir cumit. et hinn ma
biautha oc yr sacum loysas sum j hafr varit §. 3. Ötha enn
gutniskir mathr drepr ogutniscan mann oc orcar vereldi biautha
tha tharf hann huatki vegsl etha bandur §. 4. Ötha enn
ogutnischir mathr drepr gutniscan mann tha haldr ai hanum banda.
vtan thi at ains et hann vereldi vinnj buthit. §. 5. Tha en
oformagi verthr mannj at bana tha ir byt at tolf marcum silfs
§. 6. ÖTha en cuna hafandi verthr vegin mith barnj oc orca
menn aithum vppi halda en barn vari hennj quict j quithj tha
vith thet hennar husbondi en hann ir til ier han ai til tha vitj
thann sum hennj ier ner cumnastr mith thrim bolfastum mannum
gutnjscum at samv socn. oc thar til so margum et tolf sein allir
hennj iem burnir. tha bytir barnit at tolf marcum silfs oburit
en hana at fullu vereldi
15. Af wereldi manna
Nu iru enn fram vereldi manna Gutniscs manz vereldi bytis at
thrim marcum gulz. En hann ir at dauthum drepin ÖAldra annara
manna vereldi bytis at tiu marcum silfs. vtan threls vereldi at
halffemtj marc penninga §. 1. Tacr gutniscr mathr ogutnisca
cunu. tha bytis hann at fullu vereldi sinu. En barn fylgin
fethrnj sinu at vereldi ÖTacr o gutniscr mathr gutnisca cunv.
tha varj huart thaira at vereldi sinu En barn fylgin fethrnj at
vereldj
16. af banda wereldi
Gutniscs manz banda vereldi iru tolf marcr silfs. en ogutniscs
manz at fem marcum silfs. oc threls at siex oyrum pennjnga. §.
1. ÖAllir iru iemnir at botum thar til et lima lytj can cuma.
tha en lima lyti cumbr i tha ier ogutniscs manz hand etha fotr
byt at tiv marcum penninga. oc so all annur misletj sum at
vereldum bytas §. 2. ÖDrepr threl manz mann gutniscan. tha
taki drotin oc laithi hanum bana bundnan i garth firi fiauratigj
nata. oc niv marcr silfs mith. Ötha en ai ier banj til tha
gieldi tolf marcr silfs oc ai maira Ötha en threl drepr
ogutniscan mann tha byti drotin firj hann tuar marcr silfs. oc
laithi bana butnan j garth fjri fiauratigi nata Ötha en ai ir
banj til. tha bytj hann fem marcr silfs Oc vinnj hanum siex
manna aith et hann huatki varj j thaim scatha rathandi etha
valdandi Övindr ai drotin aithi uppi haldit tha bytj fult
vereldi. bethi gutniscan oc ogutniscan Ötha en threl drepr
threll tha vindr ai mann noytgat til thes et hann giefj bana at
botum en halffemtj marc pennjnga ir. i buthi En threl than sum
ort hafr mala tha taki frelsj firi kirchiu durum mith socna
manna vitnum oc sithan varthr threll siir sielfr huat sum hann
gierir
17. af osoythum
Vxj fastr oc fem vittra gamal bierir oc mannj tolf marca sac j
garth en hann verthr mannj at bana §. 1. ÖHest all binda En
til bonda cumbr at fiartha staurgulfi fran lithstucki oc fiuggur
stig fran darum manz tha varthar ai vtan frembra foti manninerar
oc tannum en hann bitz Ötha en thu j garth far etha til cletis
tha bint vithr gafl. etha bac vegg. tha varthar thu ai frammar
than athans var telt §. 2. ÖGaltr ir at thrithia en hann hafr
thria vintra fastr gangit §. 3. ÖHundr ir at fiartha hanum
varthar e vm alt en scatha gierir aighi than sum wil §. 4.
thaim fiaurum oquethins vitum varthar huer mathr i garthi sinum
vithr tolf marca silfs sac Ötha en oquethins vitr verthr sue
vertharj manni at bana than gutniscum tha falla e tueir lutir af
vereldi hanns en thrithiung byti hiin sum soythin a. thet calla
menn crafar vereldi En oquethins vitr verthr mannj at bana etha
lestir mann at limum thet al creifia oc ai hemna lagrythia til
sum til annara gieldeta Ötha en oquethins vitr vaitir mannj sar
etha lastj tha fallin e tueir lutir af bot En thrithiung bytir
hin sum soythin a. firi vtan hund bit tha bytir tanna spur huer
at tuem oyrum til fiugura
18. ber mathr cunu
Ber mathr cunu so at barn spillis o burit. oc hafr thau quict i
quithi verit. tha bytir halfu vereldi. tha en han kiennir thet
mannj en hann dular. tha bindi han hann vithr mith tuem vithnum
thaim sum hann sic scirscutathi firir a thrithia dygri et han
berth vari. etha thaim sum vithr waru. oc thau bol fastum oc
tueim quinna vitnum et barn vari sithan datt burit sen han var
berth oc viti thet sielf mith siex thiautha aithi et thet quict
vari §. 1. Cuna scal barns at gieta at mungatj hueriu leggi j
kietta oc hafi ner sir. etha hafj barn j knium etha leggi j
seng. Oc liggi sielf ner. So scal hueriun cuna vm thria vintra
barnj gezlu veita Ötha en nequar mandr verthr mith watha j
thairu gezlu barnj at bana tha bytir hann vereldi fullu Ötha en
cuna leggir barn a gulf nithr etha i setj vartha laust etha
leggir j seng oc varthr laust tha ir barn o byt huat sum helzt
can at cuma Ötha en cuna gangr thar mith barnj i seng sum
drucnir menn liggia firir oc cufnar barn j thrangi. etha mith
clethum. tha ir thau barn obyt. thau et han liggi sielf ner
19. af sarum
Gierir mathr mannj sar att etha flairin mundar diaupt tha byti
mund huern at half marc til atta marca bethi a diauplaic oc a
langlaic. oc halfu minna en ai ir mundar diaupt oc thau tharf
lekis schep withr §. 1. Öthan mathr sum firj sarum verthr tha
hafi witni af tuem rath mannum j sama hunderi oc ains lanz
domera af sama siettungi oc sueri sielfr mith siex mannvm mith
thaira vitnum. vtan thaira aith en bot ir mairi than thriar
marcr Ötha en thriar marcr iru etha thrim minna. tha ier
thriggia manna aithr Ötha en hann flairj sar hafr. tha suerj
hann huat hann vil a ann etha flairin oc thau til sama bota
§.2. Öall hulserj iru byt at marc silfs §. 3. Sargar mathr
mann mith knifi. tha bytir tuar marcr silfs §. 4. ÖCastar
mathr at mannj mith stainj etha andru nequaru oc far sar af tha
bytir thriar marcr §. 5. ÖUerthr mathr berthr mith luca haggum
so et synir slegir iru. tha bytir half marc huern slegh til
fiugura oc thau mith sama vitnum sum til sara §. 6. Öier mandr
sargathr ginum nas etha ver tha bytir tueim marcum pennjnga. oc
thau litvan en atr ir groit Öier ypit so et ai cann hailna. tha
iru fullar mestu bytr. en oyra halfu minna ÖMa er etha litvan
sia yfir thuera gatu sum ai hyl hattr etha hufa. millan barz
etha brunar. tha bytir half marc silfs Ötha en sia ma yfir
thuert mot. tha ir marc silfs oc thau sara bytr §. 7. ÖSuarth
sprang bytr at marc penninga ÖSchin hiernschal. tha bytir. tuar
marcr penninga En ier hiern scal suigin etha rimnin. tha ir marc
silfs ÖSis a. himin etha hinna. tha ir byt. at tueim marcum
silfs §. 8. ÖBain huert sum i scalu scieldr ier byt. at marc
penninga. til fygura baina §.9. ÖHuaifi bain huer sum bier
elna langan thrath ifir fem elna huauga ri. ir byt at tuem
marcum penninga huert til fiugura baina §. 10. ÖFingir huert
ir byt. at IIII marcum pennjnga. en thet af ir Öthumlingr at
tuem marcum silfs Ötha en fingr ir lith starct so et engin ir
fengir at tha ir byt so sum af sei §. 11. Ötha en mandr ir at
annj hendi lestr. Oc ma thau halda a suerthi etha siclj oc vindr
ai vapnj vppi vegit tha ir byt at II marcum silfs §. 12. Ötha
en sundr ier than hels etha nacca tha ir byt at II marcum silfs.
§. 13. tha ir oc byt at II marcum pennjnga. en han af ir §.
14. tha en af ir hand etha fotr etha auga uti tha ir byt. at
siex marcum silfs huert thaira §. 15. Ötha en mandr laicr at
mannj. oc haggr af bethar hendr. etha betha fytr. etha bethin
augun ut stingr. Oc lifr mandr en sithan. tha byti tolf marcr
silfs huert thaira. §. 16. ÖTha en nasar iru scurnar af mannj
so et hann ma ai veria sicli etha snori. tha bytir oc at tolf
marcum silfs §.17. ÖTha en tunga verthr dragin ut af hafthi.
oc af scurin so et ai ma mals withr at njauta. tha ir oc byt. at
tolf marcum silfs. §. 18. ÖTha en mandr verthr lestr at scapum
so et hann ma ai barns fathir vera. tha ir byt at siex marcum
silfs. vignjaurj huar Ötha en bethir iru lestr. tha ir byt at
tolf marcum silfs Ötha en ir af mith scapti. so et mandr. ma ai
hugunda njauta vtan sitiandi sum cuna tha ir byt. at XVIII
marcum silfs. §. 19. Rif huert bytir at II marcum til fivgura
rifia. §. 20. ÖTielgia j hendi etha fotj. ir byt at marc
pennjnga ÖTha en maira bain ir sundr. tha ir byt at marc silfs.
so foz sum handar. En lasta laust ir atr hailt. ÖTha en lima
lastir fylgia. tha bytir II marcr silfs. §. 21. hafr mandr
syna. slegi a hendi. oc segr hana o nyta wara. tha viti mith
samu vitnum sum til sara. Ötha en ai iru synjr slegir. tha hafi
than vitorth sum vers. §. 22. Öthet ir handa lestr minstr. En
ai ma thula varmt etha calt. so sum fyr. thet ir byt. at marc
pennjnga. oc vitj sielfr mjth ain syri. §. 23. ÖJer lythi
lustit mannj yr hafthi mith synum slegum. et hann huatki hoyrir.
hund j bandi. etha hanna a vagla. Etha mann en hann a durum
callar. tha ir byt. at XII marcum silfs. oc viti sielfr. mith.
siex manna aithi. oc mith samv vitnum sum til sara Ötha en
mandr verthr ainv oyra at lythi lestr. so et hann ecki hoyrir
mith thi en hann haldr firi andru. tha ir byt. at VI Marcum
silfs. §.24. Ötha en oyra verthr mannj af hagguit. tha ir byt.
at marc silfs. En verthr oyra lyt tha bytir. at tueim marcum
pennjnga. §. 25. ÖSlar thu mannj tendr yr hafthi. tha bytir
thu so huern sum hann dyrir ir. yfru fremstu tua. bytir at tueim
marcum pennjnga huarn. En tha tua sum thar sitia nest. at marc
pennjnga huarn En sithan huern. at marc pennjnga. mith bitum oc
allu. En njthru tendr alla halfru legra ut oc ut .§. 26. ÖTacr
thu mannj j harr mith annj hendi. byt tua. oyra. ÖTacr thu mith
bathum byt half marc. §. 27. ÖNyckir thu mannj byt tua oyra.
ÖSchiautr thv mannj. byt tua oyra §.28. Slar thu manni mungat
j augun. tha byt thunca. atta ertaugar. §. 29. ÖSparcar thu
mann byt tua oyra. §. 30. Slar thu mann mith nefa byt tua oyra.
gangr thu vithr ainum tha hafi hann vitorth til fygura slegha.
gangr thu ai vithr tha haf thu vitorth sum vers. §. 31. ÖSlar
thu mann mith stangu. byt half marc. huert hagg. til tyggia
marca. frammar bytir ai mandr fe sinu firi luca hagg. vtan
lastir fylgin. thet iru lag guta. §.32. Schieg manz bytir so
sum annur hardrag Öloyski thet sum fingir ma a setia bytis VIII
ertaugar Ötha en tu ma a setia. tha bytis half marc. Ötha en
thumling latr til at thrithia. tha ir byt. at Marc pennjnga.
Ötha en loyski ir so mikit et lofa ma a leggia. tha iru tuar
marcr pennjnga. Ötha en huert har ir af tha bytir at marc
silfs. En frammar bytir ai thau et huert har sei af dregit Ötha
en torfa ier mannj af hafthi haggvin tha ir byt at marc silfs
§.33. ÖScainir thu clethi manz. tha byt ifirclethi at oyri.
Curtil at tueim oyrum. licvara. at atta ertaugum oc gier alt
hailt clethi manz oc iem gut sum thet fyr war licvara callar
serc. oc scyrtu. broc. oc hatt manz. thaun iru all iem dyr.
huert thaira sum scaint verthr. tha en a harund cumbr. oc verthr
sar. tha bytir thu bethi sar oc clethi §. 34. ÖSari scal mathr
vartha ypnu til iem langa. oc aina nat §. 35. ÖUerthr mathr
berthr mith luca haggum. oc liggr j seng samu so et hann ai
gangr uppi millan. oc far thau forschiel. tha hafj fiugura
bolfasta manna vitnj. oc thriggia domera af sama siettungj. oc
thar til so marga et tolf sein Ötha en hann aj far forschiel.
tha hafi hans aruj vitorth mith samu vitnum. En gangr hann vppi
mjllan. tha hafi vitorth sum vers §. 36. ÖGierir mathr mannj
vegthuera. tacr rithandi mann j baizl. etha gangandi mann j
acslar oc vendir vm af gatv sennj. tha bytir thunca. VIII
ertaugr. En gierir hann mannj vald. oc latr lengr fylgia. tha
bytir thriar marcr hanum firi vald oc athrar thriar moga §. 37.
ÖBers threll manz vithr mann frelsan. tha hafi e hann hag tu
gin ainv. tha ier thaira millan iemt Ötha en threll far flairi
than tu gin ainv. tha ir byttr slegr huer at tueim oyrum til
fygura Ötha en hin frelsi far flairi hag than att gin tueim tha
ir hanum byt. at half marc huert til fygura. Ötha en threl far
nych etha ryst. etha rind. tha ir e hanum byt halfu sueuerthari
than frelsum. Ötha en j sara far cumbr. tha bytir iemdyrt sum
frelsum til thriggia marca oc ai frammar. thunca bytir engin
threli oc engum bytr oc threl thunca
20. Af allum lutum
En oformagar iru vngir eptir fathur dauthan. oc iru synir
magandi menn. tha ma ai hin elzti schilias vithr hin yngsta.
thau et noythas taki fyr than hann ir magandi. noytin af allu
oschiptu thar til et hann ir femtan ara gamal. sithan taki hann
vithr sciauthu oc scalum. oc liatar firir sir huer en thair ai
wilia lengr saman vera. Ötha en so takr noythas et iorth verthr
til fythyr selia fyr than allir sein magandi. tha al festa aldra
iemt. oc ai at fastu selia so elzta sum yngsta vtan thy at ains
ai et nequar taki vngan oformaga til sina. huat sum hann heldr
ier quindis mathr etha kerldis. oc giefi hanum fythu thar til et
hann ir magandi tha haldr hann innj sinum luta thau et andrir
verthin iorth til fythur selia §. 1. ÖGiftir fathir sun senn.
oc doyr suninn oc laifr dydir eptir sic tha schulu thaar sitia j
karls scavti. oc bitha luta senna. Ötha en karlin doyr oc gangs
eptir tha schiptin arfi at haftha tali dydir oc sunna dytrir
Ötha en synjr karls iru flairin. tha liautin suna dytrir eptir
fathur senn ÖSamulund liauz oc eptir fathur mothur en han lifr
lengr en sun §. 2. ÖHafr erfilytia aign lutna. tha liautr
huert sithan eptir annat j hueria quisl sum thet cumbr huart sum
heldr sei linda gyrt. etha gyrthlu e mithan bloz ir til. Ötha
en gangs bloth alt. oc ir cumit vndir tua linda gyrta. oc ocumit
vndir thrithia tha liautr atr j garth sama sum yr war cumit
Ötha en cumit ir vndir thrithia. oc iru allir thrir eptir sik
tha stethz thar quert j garthi sum j ier cumit thau et gangis
§.3. ÖHafr erfilytia lutu lutna oc gangs eptir hana tha liautj
than sum blothz ier nestr Ötha en bathi iru iemner kerldi oc
quindj tha liautj thau kerldj oc ai quindi §. 4. Öthar sum
gangs j garthi tha liautj dotir eptir fathur senn mythrni oc
fathur mythrnj. Ötha en fathur systrir iru giptar. etha ogiptar
tha takin thar sett fathur mythrnj Ötha en neccrar iru ogiptar
tha takin attunda pennjng af fethrnj sinu thegar gield iru
guldin §. 5. Gangs eptir mann. oc limnar enkia j garthi tha
hafi at vppheldi j garthi til atmelis laup rygar. oc annan korns
vm huern manath. en han ai doyr. etha giptis a fran ÖEn thann
custr sum hennj fylgir thar j garth tha taki slican yr garthi
sum haan i quam §. 6. ÖUerthr cuna gipt j flairj gartha oc far
barn j flairum. tha liauti so barn sum barn mythrnj sitt. bethi
aign oc oyra oc brythr takin upp firi samsystrir sinar. huat sum
thar iru giptar etha ogiptar §. 7. Ötha en cuna ir gipt af
garthi mith haim fylgi oc gangs eptir han tha liautz atr j garth
sama sum han af giptis Ötha en gangiz ier j thaim garthi tha
liauti nesta bloth huat sum heldr ier kerldi. etha quindi oc
thaigin quindi lengra than a fiartha mann iru bethi iem ner tha
liautj thau kerldi §. 8. Öthet iru oc lag. et cuna liautr
hogsl oc ith eptir bonda senn. sitir han lengr enkia j garthi
meth synum sinum gangs eptir syni hennar fyr than atta ar iru ut
gangin. tha taki marc penninga vm huert ar mithan synjr lifthu
En giptis han fran barnum sinum lifandum tha hafi hogsl oc ith.
oc ai maira §. 9. ÖEnkia thaun sum barnalaus ir. tha hafi
herbergi en han wil j sama garthi sum han gipt ier j tha en han
ai wil. tha hafi half marc pennjnga vm huert ar siextan ara. oc
taki upp eptir thi sum ar litha. §. 10. En vm quinna lutu tha
liautr dotir. etha dotur barn. tha en ai iru thaun til. tha
liautr systir etha systur barn. tha en ecki ier thaira til tha
liautr fathur systir. etha fathur systur barn. tha en ecki ier
thaira til. tha liauti nesta bloth. a fiartha mann. oc ai
frammar ier ai thet til tha standr quert j garthi meth nithium
ÖJer kerldi gangit sic. oc ier j qujnna luta cumit. huat sum
heldr ier af brythr etha systr. oc iru bethin bloz iem ner tha
liautin bethin §. 11. ÖBrinna innj tueir fethgar bethir. j
ainu husi. druncna bethir a ainu schipi etha falla bethir j ainu
vigi. tha ier systir iem ner sum dotir §. 12. Övartha synir
flairin eptir mann. oc aucas af allum cann gangas eptir nequara.
tha varin allir iem ner at lutum til fiartha. §. 13. ÖHuer sum
sell sett fethrnj oc af hendis allu thi sum innan staurs ier.
vari schildr vithr lutu mith nithium etha brythrum. oc vari j
ogutnisca manna vereldi en synir hans varin j lutum. oc j lagum
mith njthium En thair fa atr thriggia marca laigi §.14. Engin
thysun far sic gyt til luta. vtan thi at ains et hann hafi athal
gutnjsct. bethi fathur oc mothur. oc vitri thegar mith scri j
etar manna scra thar til et thriar iru eptir sic allar
gutniscar. tha liautr sun thairi thriggiu lutu meth njthium
ÖFar gutniscr mathr thy barn withr gutnjsca cunu. oc gangs
eptir hann oc loyfir eptir sic thy barn synj oc dytrir tha
schiptin thaun fethrnjs oyrum at haftha tali mith athal dytrum.
En thar iru til. iru ai thar til tha schiptin thaun sina milli
at haftha tali fethrnjs oyrum ÖEn far gutniscr mathr thy synj
withr ogutnisca cunv tha fythi hann thaim thar til et thair iru
magandi wilia thair ai lengr mith fethr vera. tha giefi thriar
marcr penninga huerium thaira oc fulc vapn oc senga clethi faldu
oc legwitu oc vengi oc femtan elnar cleis til gangcletha Ötha
en hann hafr thy dytrir tha fythi oc thaim thar til et thar iru
XVIII ara gamlar hafi silefs wald vm gipta thaim en nequar
baithis. en wartha thar ai giptar oc wilia thar ai lengr meth
fethr vera sen XVIII ar iru ut gangin tha giefj Marc silfs hueri
thaira oc seng. oc gang clethi. oc ko eptir emnum sinvm ÖThy
barna ret schal ut giefa allan mith kirchiu manna schiellum
ÖFar gutniscr mathr thy dotur vithr ogutnisca cunu oc falz
nequar vithr tha thy dotur tha hogsli hana mith IIII. Marcum.
huat hann heldr ier gutnjscr etha ogutnjscr. En verthr mathr
innj takin mith thissi thy dotur. tha loysi vndan hand etha fot
meth III marcum silfs. far gutnjsc cuna thy dotur. vithr
ogutniscan mann tha hafi sama ret sum nussi war sect §. 15.
ÖTha en mandr verthr innj takin mith gutnjscrj cunu einloyptri
tha ma hann j stuch setia oc hepta vm thriar netr oc senda buth
frendum loysin vndan hand etha fot mith siex marcum silfs etha
latj af hagga en hann vindr ai vndan loyst Ötha en hann ai
verthr inni takin mith. vtan verthr barn hanum til handa burit.
oc kennjr cuna mannj barn. En hann quethir naj vithr. tha taki
hann mjth sir tua bolfasta menn af thairi socn sum tha var cunan
j than barn war aflat. oc suerj so mjth siex manna aithi at
thair aldri hoyrthin af thy malj orth etha ymil fyr than barn
vari fyt tha fylgir hanum vitorth En han far tha tua bolfasta
menn Öfaldir hann oc far ai witorth. tha hafi han vitorth mith
siex mannum allum sir iem burnum. oc sueri thet et hann sei
fathir at barnj En hann taki withr barnj sithan. oc withr mythir
en hann wil tha en ai vill etha ai ma tha giefi hennj fult hogsl
en han gutnisc ir ÖUerthr gutniscr mathr innj takin mith
ogutniscri cunu. tha far han thriar marcar af hanum. oc thoygi
ellar vtan hann sei inni takin thar sum hennar seng ir oc hennar
haim ÖUerthr ogutnjscr mathr innj takin mith gutniscri cunu.
tha byti sum athal gutnjscr Ötha en hann verthr ai inni takin
oc far thau barn meth hennj. tha giefj hennj hogsl. atta marcar
oc fythi sielfr barn sett ÖEn kennjr cuna barn hanum oc hann
quethr nai vithr tha verj sic mith samv witnum sum gutniscr En
barn fythin thair sum hogsl aigu upp taka fathir etha brothir en
han ogipt ier ÖFar ogutniscr mathr barn vithr ogutnjsca cunv
tha giefi oc hennj hogsl III marcr oc fythi fathir barn sett
Ötha en hann verthr inni takin mith. tha giefi oc thriar marcr
thau et ai sei barn
21. gierir mandr hor
Gierir mandr hor tha bytj. III marcr thingi. oc siex marcar mals
aiganda Ötha en mandr gierir yfir hor lerthr etha olerthr. tha
byti XII marcr landi. oc athrar tolf malsaiganda ÖGierir giptr
mathr hor vithr ogipta cunu. tha schal hann hana hogsla ÖGierir
laggipt cuna hor withr ogiptan mann. tha schal hann hana ai
hogsla ÖUerthr mathr innj takin mith annars manz cunu lerthr
etha olerthr. tha liggi hanum vithr fiauratigi marcr. etha lif
hans oc rathi thaun mals aigandi huat hann heldr vill. fe etha
lif hans §. 1. ÖLuccar mandr dotur manz etha nequan hans
varnath til festur vtan fathurs rath etha frenda. tha byti XL
marcr mals aiganda thar hafi land. tolf marcr af §. 2. ÖTacr
mandr cunv etha moy ranj etha valdi. vtan fathurs rath etha
frenda. tha rathin thair sum hennar mal rychta halsi etha
vereldi hans en cuna ir gutnjsc thar hafi land tolf marcr af
Ötha en cuna ir o gutnisc tha rathin thair sum hennar mal
ryckta. halsi hans etha X marcum silfs. thar hafj land. XII
marcr af
22. Af quinna scam
Verthr cuna schiemd j scogi oc til symnjs noyd etha annan stath.
tha laithi mann mjth opi. en han ai vil scam thula. oc fari
thengat eptir sum hann far firir Ötha en nequar hoyrir op
hennar tha ma than biera hennj ful schiel oc all so sum hann
vithr vari oc augum a sagi Ötha en engin hoyrir op hennar. tha
schirscuti han sic thegar vm fyrsta dygr thar sum han til byar
cumbr oc segi namn manz. thaira njautr han oc schiela at en
thaun duga vilia Ötha en han lengr suelir oc kerir ai tha ir
thigia best ifir than far tha witorth sum vers Ötha en mandr
verthr at slicu sandr oc fylgia schiel cunu. tha bytir hann
gutniscri cunu XII marcr silfs. en ogutnjscri cunu fem marcr
silfs oc ofrelsi VI oyra penninga ÖUerthr firi laggipt cuna
gutnisc etha ogunjsc. tha hafr hann firi gart lifi sinu. etha
loysi sic mith so miclu vereldi sum cuna ir dyr Ötha en cuna
kennjr ai mann. oc schirscutar thau sic vm fyrsta dygr sithan
hann til byar cumbr oc latz sithan hafa kient mann sithan lengra
ir fran gangit. tha vers hann mith XII manna aithi. tha en han
ier hauandi oc biers a thaim tima sum han scam sina scirscutathj
tha aigi han vitorth mith tolf manna aithi oc vitnum thaim sum
han sic schirscutathi firir Ötha en threl manz gierir slict
vithr gutnisca cunu tha vindir ai drotin mith vereldi vert hann
vtan thi at ains at han heldr vili hafa vereldi than lif hans
23. vm quinna gripj
En vm quinna gripi iru lag thaun Slar thu tupp etha huif af
cunur hafthi so et ai ier mjth vatha gart oc beras hafuth hennar
halft tha byt marc penninga tha en beras alt tha byt II marcr.
hafi han witorthr vm mith vitnum thaim sum a sagv huat sum heldr
berathis alt etha halft ÖEn ofrelscuna far slega bytr. oc ai
maira §.1. ÖSlitr thu nast etha nestla cunur tha byt atta
ertaugar. slitir thu bethi byt half marc tha en hann faldr nithr
a iorth. tha byt marc. §. 2. Slitr thu snothir cunur tha byt
half marc hueria til mestu bota. oc fa hennj alt atr witi sielf
ner alt ir §. 3. ÖSchiautr thu cunv so et hennj stinqua clethi
yr lagi thy sum thaun fyr varu tha byt atta ertaugar Stinqua
thaun a legg mithian. byt half marc. Stinqua thaun so et sia ma
kniborth tha byt marc penninga. Stinqua thaun so haut et bethi
ma sia lend oc lyndir tha byt II marcr. §. 4. Tacr thu cunv vm
bauglith byt half marc. En hann kera wil Tacr thu vm alnbuga byt
atta ertaughar Tacr thv vm axlar hafuth. byt fem ertaughar Tacr
thu vm briaust byt oyri. ÖTacr thu vm ancul byt half marc. Tacr
thu milli knis oc calua byt atta ertaugar Tacr thu vfan knj byt
V ertaugar Tacr thu en handar mair. tha ir thet gripr hinn o
haith verthi oc haitr fola gripr thar liggia engar fe bytr withr
flestar thula sen thar til cumbr §. 5. ÖTha en firi verthr o
gutnisc cuna tha bytir thu hennj halfu minna gripi alla than
gutniscri cunu. en firi ir cuna frels oc frith wet
24. af bryllaupum
Vm wagnjcla ferthir tha schulu ai flairin aca than tueir a
huarum wagnj en magha raith ir af takin. thar singis bruth messa
sum vngi mathr ier oc bryllaup scal driccas Sendi vngi mathr
thria menn gin bruth sennj. oc bryttugha bithi thar sum bruth
messa sings oc bryllaup drigs ÖEn bryllaup scal driccas vm tua
dagha mith allu fulki. oc giefar giefi huer sum wil eptir wilia
sinum. En fyrnjngar iru af tacnir til bryllaupa hafa A thrithia
daghi tha hafin sielfs wald vm at biautha atr drozsietum oc
gertha mannum oc nestu frendum Minni sculu scenkias so marg sum
husbondi wil firir mariu minnj En eptir mariu minnj tha hafi
huer mathr haim luf oc ol bieris ai lengr. in. huer sum thitta
briautr tha byti XII marcr landi. En huer sum o buthin cumbr til
bryllaups etha waizlur ols tha gieldi III oyra. §. 1. Erfis
gierthir iru allar af tacnar vtan huer sum wil tha giefi clethi
oc scythi innan socna fulki eptir than sum fram ier lithin §.
2. Scarlath oc bladragning. sliti thet huer sum til ier oc engin
maira til auki sen thet ier slitit huatki fornt etha nyt §. 3.
Raithclethi oc raithwengi schierins ai smeri than j fiarthunga
§. 4. ÖThitta ir oc sempsic vm gutnjscar cunur et huer
brothir. gieri rath firjr systr senni til giptur wil hann ai tha
giefi hennj attunda lut af aighu senni til wp heldis mith
scynjan nestu frenda oc socna manna so et han huergi oratlica
firi gieri sinvm cust §. 5. ÖEn vm o gutnisct fulc tha liautin
tuar systrir gin ainum brythr Ötha en falla cann syscana millan
etha syscana barna tha schiptin so thi sum fethrnj: etha mythrnj
tha en fiarrar gangir tha liauti than sum blothi ier nestr
Em vm farwegj manna tha iru lagh thaun a mandr aign huergin
tafasta tha al hann sielfr at vita at ypna varst hur hann
farvegh a tha en hann tafasta a. oc ypna varst. tha far hann ai
vita a annars aign ypna. En hafr hann sielfr lucna. tha ma hann
vita a annars ypna Ötha en menn wilia giertha talautir innan
giertha tha aigu thair quiar laifha femtan stjgha braithar. tha
helga thair garth senn oc ai ellar ÖGierthir mandr sir hagha
yfir farweg manz tha gierthi hann hanum lith. en hin fari sum
hann fyr for Ötha en hann gierthir atr gatu manz yfir laga
farueg manz tha gierthi than lith sum garthin a. oc than varthi
lithium sum veg a
25. af scoga brigzlum
Brigthas tueir menn vm scog. tha al mandr hafa tu witnj. ligs
vitnj. oc ortar witnj lathigs with garran. etha trothr clufit oc
a stumbla legt. etha clappat quisti oc saman burit. oc thar
latit thorcas til hafallar. thet ir ortar witnj fult ÖUitorth
hafi thann sum licswitnj hafr driaugarj at ort vm cring. an af
thaim sum mest a schal fysti til aiz at ganga. wil hann ai. mith
aithi vitna. tha dugin hans vitnj huargum §. 1. ÖEn vm athal
iorth schal oc hafa tu vitnj njthia vitni oc ortar vitni vm
thria vintr ortar vitni bierint thair sum aign aighu a fasta
brigthir than sum cring um a tha uitnin thair sum nest aigu vtan
vm ÖNithia vitnj bier ai nerari than fiarthi fran cumjn. §. 2.
Tha en thaun mytas. athal iorth oc scogr oc myr. tha tacin Athal
iorth tva luti oc scogr. oc myr thrithiung. ÖScogr oc myr tha
tacr halft huat. af dauf iorthu thar sum thaun mytas millan
stumbla oc star thufur oc huatki ma thaira mith andru witna. ai
scogr mith myrj. oc ai myr mith scogi §. 3. Ölufi engin mathr
andrum mannj hagga j o schiptum scogi etha agh sla j o schiptri
myri. vtan hann sei sacr at thrim. Marcum withr mals aiganda. oc
athrum thrim withr mogha ÖDirfis engin mathr yrkia j annars
manz scogi etha myri vtan thet sei tyct mjth schiellum sum hann
mith far. an bol etha faru schiaut. En segr hann et hinn. o
schellica hafi takit. tha vitni thet meth a syn §. 4. ÖHuer
sum schatha far vm scog. etha athrar aighur. oc wil hann
nequarum mistroa vm nequat. tha synj engin andrum ranzsac oc a
syn vtan sac §.5. ÖHuer sum merkium spillir vtan staurs etha
innan tha wari sacr at thrim marcum vithr mals aiganda. oc
athrum thrim withr moga ÖDirfis oc engin mathr gertha af o
schiptri aign. vtan hann sei sacr at thrim marcum vithr mals
aiganda oc en athrum III withr mogha §. 6. ÖGarthi a vartha
huer thar sum hann giert hafr. than tagarthi sum ta fast a en
than sum ai a tafast. tha varthar than mjthal garthi. thar bytir
huer spiell sum hann garth a firir Ötha en flairi hafa garth
auman tha gialdin allir spiel sum ai hafa garth laggiertan Engin
far haildir firir spiel sin vtan hann hafi sielfr laggiertan
gathr ÖAi ma wisa spiellum a annars garth auman vtan hann
sielfr hafi gothan
26. af half gerthi
Baithis mathr half gierthi af mannj. tha al til segia hanum mjth
granna vitnum etha kirchiu manna. oc schilin socna menn til
lutar j samu siaunatum. liauti sithan sielfr mith granna vitnum
En hinn ai wil vithr wara oc gierth thar sum thu liautr en hin
hafi sithan atmelis frest fran luta daghi Ötha en sithan cuma
soythir j tha tac j hus oc lat ai ut fyr than hann spiel bytir.
oc half marc fram setr til garz ÖHafi giert j halfum manathi oc
tachi atr veth sin ... tha en hann ai gierthir j halfum manthi.
tha tappj sinnj half marc. oc thu tac atr til annarir half Marc.
thar til et gert ier. varthi e spiellum mithan ogert ir. firi
thi et garthr ir granna setr §. 1. ÖHuer sum tacr soyth j hus.
tha anduerthi soythi til thes et hann til segr hinum mith granna
vitnum sum soythin a vil hann ai sithan soyth sen ut loysa. tha
hafi sielfr scatha en soythr ir verri. etha dauthr meth allu.
tha en allum ier laglica til segt tha anduerthi than sum garth a
auman §. 2. Ötha en mandr a osoythan oc laupr j at laggiertum
garthi. tha al mannj til segia mith granna witnum. oc bithia
soyth senn hepta. tha en hann sithan gierir scatha. tha al taka
soyth i hus. oc hann byti spiel sum soythin a. §. 3. ÖBriautr
uxi band hailan garth thau et hann ai sei laggiertr. tha bytir
thu spiel. tha en hann laupr yfir tha bytir ai en ai oc garthr
laggiertr ier §. 4. Ötha ir uxi at lagum heptr en horn band ir
a. eptra foti. oc so vm horn §. 5. ÖEngin garthr ir laggiertr
vtan hann sei meth tueim bandum bundin oc half thrithi elna haur
til yfrsta banda oc thau firi thaim soythum sum yfir laupa oc ai
firir suinum etha firir theim soythum sum vndir scritha §. 6.
ÖGasa etha grisa gieti huer sielfr en garthr ir laggiertr firir
§. 7. Haggr mathr innan giertha oloyfins oc acr til. tha wari
sacr at thrim marcum withr aiganda. oc athrum thrim moga En bier
hann yr haim til sina. tha wari sacr. at atta ertaugum. oc e
hailt atr ÖBrestr axul a gatu etha annat raithi tha haggi sac
laust j annars aign en hann ai sielfr a so ner et hann sia ma
oyc wagn. etha rus oc kerru §. 8. ÖRifr thu garth manz upp so
et thu briautr yfrsta banda tha. byt half marc. En rifr thu
annat staurgulf. byt VIIII ertair rifr thu thrithia byt IIII
ertaugar. Rifr thu so brat sum lithzmeli sei tha byt tuar marcr
oc ai frammar. oc gierth atr garth hans iem gothan. oc iemlangan
sum hann fyr war oc wartha scatha emen ypit ier §. 9. ÖTacr
thu with manz etha garz virki etha timbr j scogj. byt VI oyra.
tha en hinn hafr til gatur fyrt. tha iru thriar marcr. en hann
ecki laifir sett atr oc fai hanum alt sett aigit atr iem gutt oc
iem mikit. en thu verthr sandir at. viti sielfr mith aithi ner
alt ier
27. Af sauthi
Sauthi varthar huer sum hann j garthi hafr. vtan thi at ains et
hiaul liggi a ethi felli dur tha varthar thann sum fran ypnu
gangr grafr thu sauth j engium etha aign thennj tha gier gang oc
gatu iem gotha fran sum til ellar varthar thu soythi manz en
hann watha liautr
28. af aigna caupi
Aign ma engin selia vtan thrang rekin til. tha segi til
scyldasta meth socna mannum oc etar mannum oc thair scynin huat
til threngr ÖEn huer sum giefr pennjnga a aign. vtan thissa
scynian. tha hafi firi giefit penningum sinum. oc byti tolf
marcar landi. oc athrar XII scyldum mannum. thaim sum rypta. En
aign ir aldri lagcaupt. vtan meth things manna scynian. oc
afrathr frammj standi vm atmeli §. 1. ÖMeth samu witnum scal
oc festa sum caupa §. 2. ÖScipta menn aignum. tha lysin a
thingi scipti sinu. so et bethir sein withr tha en nequar
mistror thaim. tha ranzaki j sama ari §.3. Ötha en ai vinna
scyldir menn caupt aign af thaim sum selia tharf. tha caupin
quislar menn. etha etar menn mjth samu scyn sum seth ir. En aign
caupis aldri vtan etar §. 4. ÖTha en thair menn hafa aign sum
ai iru j ett gutniskir etha ogutnischir. oc thorfu selia. tha
selin thaim sum liauta aighu en thair efla. efla ai thair. tha
caupin hunderis menn j sama hunderi sum aign liggr j Öhuer sum
thitta briautr. buti XII marcr landi §. 5. Ötha en fierar
mathr caupir than nesti. tha scal afrath fram setia a hunderis
thingi. thi sum aign liggr j oc hinum laglica til segia sum vtan
thngs ier fyr enn afrath fram seti firi hans socna mannum sum
afrath a taka ÖSel mathr aign sina tha takin afrath bethi
qujndi oc kerldi sum thet liautas a. oc ai thair sum noyta mith
hanum. En aign caupin thau nithiar etha quislar menn. wilia ai
thair. tha iru quindis menn nerari than vtan menn ÖEn sel mathr
aign sina oc caupir andra mith sama verthi til macs sir. thar
gangr ai afrathr af ÖJorth ir oc aldri afratha laus. vtan thi
ains et allir lythir selin. etha han verthi at vereldi guldin.
etha marc laigi at haim fylgi amala thingi vt lufat. etha at
thiaufgildi guldin ÖJru brythr flairin etha brythlingar. oc
hafa scipt. etha athrir scyldir menn. oc selia ymsir aign sina.
tha taki engin thaira afrath af athrum. vtan than sum thaim ier
nestr. oc haldr sennj aign §. 6. ÖSitr mandr j hers handum oc
gieldr firi sic iorth etha aign sina. tha ier njthj nestr atr
loysa en hann wil. oc fe firi gielda sithan hinn haim cumbr
ÖSitr bonda sun i hers handum etha oformagi tha ma engin hann
dyrari loysa than. at. III marcum silfs. vtan thi at ains et
vmbuth sei til fathurs etha frenda. oc hafi thrithiung at a
vagst. slict sama fe sum hann galt En witorth far hann ai
frammar. than. til III marca silfs. en tha tacr a schilia ÖEn
hinn sum lutna hafr aign oc ai ir oformaghi. hann gieri sielfr
mal firir sir so sum hann withr ma cuma. thet standr sum hann
sielfr gierir Öthaun iru lag landa milli et ut lendingr loysi
aldri dyrari mann gutniscan. than at III marcum silfs. vtan hann
hafi vmbuth fathurs etha frenda. oc taki thrithiungs a vagst
eptir fe sinu Ötha en brothir far mith fe osciptu oc cumbr j
hers hendr tha loysin brythr hann. oc mith fe o sciptu tha en
hann far mith fe schiptu tha loysi sic sielfr ÖBrythr aigu
brothur af hers handrum loysa e mithan o scipt ir thaira millan
§. 7. Ötha en nequat gagn biers ainum til handa frammar than
andrum etha verthr fyndr authin tha aigu allir hafa e mithan o
scipt ir Ötha en brythr veria aign o scipta. oc drepr ann
thaira mann tha varthar sinum vercum huer thann bytir sum drap
§. 8. ÖEngin gutniscs manz sun far schipt af fethr thoygi et
hann baithis vtan thi ains et fathir wili etha giptis mith
fathurs wilia Ötha en hann scipta vill tha taki upp hafuth lut
senn af oyrum at rechning. en fathir hafi bol sett o schipt. oc
giefi syni thaim landz laighur af. oc hafuth lut senn. oc raithi
sielfr firi sir fara huert hann wil Ötha en thair hafa bol
flairin tha fari sun a nequat thaira. oc at recning en hann vill
so frammarla sum fathir scynias ai oratha mathr Ötha en
ogutniscr mathr hafr synj ogipta. etha gipta. tha fain aldri
scipt af fethir sinum. vtan fathir scynj oratha mathr
29. af gieldum
ÖHuer sum gield gerir orathlica. tha firi gieri sinum lut. oc
ai maira. en engin gieldi gield eptir hann dauthan frammar en
hans custr vindr at
30. af uethium
Hafr thu veth takit af mannj firj sant gieldeti. tha stemni
hanum til kirchiur. etha til things oc loysi atr at laga frestum
etha wirthin socnamenn. etha things menn
31. af thingum
Thitta ir oc sempt sic et thing all scal byria halda firi
mithian dagh. Rathmenn sculu retta a hunderis thingum huer sum
ai cumbr af thaim firi mithian dag. tha byti thria oyra thingi
Ötha en engin thaira ier cumin vm mjthian dag tha varin sakir
at III. marcum vithr than sum fyr bier mal upp. oc athrum thrim
moga ... En domar dymins ai lengr. oc aithir lyptins ai lengr en
sol setr. huer sum thitta briautr byti thingi eptir thy sum
thing ier haut til ÖSacar engar ma siettungr sykia hoyrin than
til III marca. En thrihiungr til siex marca. oc land alt til
tolf marca. ÖJru stefnur vm aignir. tha varj lagfeldr thann sum
ai cumbr at sama tima sum thing al halda
32. af fear crafi
Can fear craf vertha manna millan. tha far engin hoygrj lag af
andrum than til siex manna. en thaim cann a scilia ÖEn vm aigna
dailu. til XVIII manna. En daila ir til. marc. gulz so. oc thau
et maira sei tha en thaim schil a. tha sculu thet wirtha
hunderis rathmenn vtan aith et daila sei til marc gulz. oc taki
nu fystu stemnu vm manatha frest af thairj Ötha en hann wil atr
segia tha segj atr firi half manath fram til thrithiu Ötha en
daila ir minnj. en til. marc gulz. tha scal taka VI manna stemnu
fyrstu vm halfan manath tha en hann will atr segia tha segi atr
firi siaunata frest. oc flytj vm siaunata frest athra fram til
thrithiu en stefnur ma ai lengr flytia vtan beggia vilia
Aff manna Kaupi
Kauper tu mans man i gard thin ta Royn han vm VI. daga, en a
siaunda geld thu werd ella ater leyd en thir ey at gies. ÖTha
en hin wil ey ater taka som seldi, vtan wil tik wider halda med
formala, en tu haffua schuldir oc ater leyda: hwat som thir at
gatis wer ella Beter. ÖTha en thu haffuer schiel schielom gin:
thet at tu schuldir ater leyda at frestom, en thir ey at gatis:
ta haffuer thu witord som ater leyder, oc lagum fylgir. Tha en
tu haffuir man lenger: oc wiltu sidan ater leyda, sidan frest
ier wt lidin, oc kallas tu haffua tan for mala gart, tha haffuir
hin witord som at laghom seldi, gelt tha werd hinom, oc haff
thet tu ficht: ÖEn sidan schal sali warda fyri trim lastum,
Brutfalli, oc Bed roytu, wardar om ny oc nidan, tha en fran
beyni werkir, ta wardar till at melis oc sidan fyri brigsl allan
alder. ÖTa en han warder brigder i heldi, ta huti thu sala thin
oc leyd hanom a hand, gieri han ta man thir heimulan, ella fai
ather tir werd so mikit som thu hanom fyrir gafft. ÖTha en ider
schil vm, hin kallas mid mala haffua selt: en tu kalas med fastu
kaupi haffua kaupt. ta haffuer oc tan witord som med fastu
kaupir, oc laghum fylger.
33. Caupir thu vxa
Caupir thu uxa tha royn hann vm thria daga Ölastir fylgia hanum
tueir. ann en hann ai dragr. annar en hann briautr §. 1.
Öcaupir thu ko tha royn hana vm thry mielc mal Ölastir fylgia
hennj tueir an en han sparcas so et ai ma mulca annar en han
mielc stulin ier
34. Caupir thu hest
Caupir thu hest tha royn hann vm thria daga. oc laith atr mith
lastj en thu nequan findr Ölaistir fylgia hesti thrir. thann ir
ann. en hann star blindr ier. Annar en hann bitz. thrithi en
hann frembru fotum sparcas. tha en thu hann lengr hafr. tha tacr
ai sali withr thaut lastir fylgin vtan hann sielfr wili
35. af hestj
Tacr thu hest manz j baitu etha annan steth o loyfis hinum sum
a. oc rithr mjth etha acr mith. tha byt III marcr mals aiganda.
oc athrar III moga. En thu verthr sandr at et thu abaki wast.
oc. fa. e hailt atr §. 1. ÖTacr thu hest manz withr garth
bundnan oc laifr engin atr. tha byt oc thriar marcr mals
aiganda. oc athrar thriar mogha. vtan thi at ains et thu
mjstakit hafr. oc annan querrant laift. tha en thu mjstakit
hafr. tha byt. VIII ertaugar. oc cum hanum hailum atr firi
thrithia dygr
36. Af schipa getzlu
Um schipa getzlu iru lag thaun. Caup schip thet sum thretan iru
rangr j oc thrir bitar thi varthar mandr at strandu utj §. 1.
ÖEn byrthing scal reka ginum stuch etha rif. etha ginum bul
withr hus thet sum thiauth sufa j .... laas al at wara. oc lykil
than sum husfroyia bierj etha husbondi ÖRekendr sein aj lengrin
than thrir stelkir oc fiarthi hamar. veghi stelkir huer tuar
marcr. etha vecki vm thriar rangr. oc af sia tha varthar ai §.
2. ÖHittir mandr myndrickiu vartha lausa at strandu utj tha
aighi thann sir at attu sum a hittir. En hinn ir huergj so ner
et hann op hans hoyrir en hann thrysuar hafr ypt §. 3. ÖBat ir
ecki yr varnathi aighi huer sum will Ötha en mandr tacr manz
bat. at stathum. oc far mjth. tha bytir hann so sum hann rithi
hestj manz
37. af ranzsacan
Cuma menn mannj til garz oc baithas at ranzsaki. tha ma engin
ranzsaka synja. wil hann granna sina vithr hafa. tha all bitha
thaira. en ai will mannj o schiel biautha nemnj sinn mann huar
in at ganga. laus gyrtr scal inn at ganga. oc capu laus sithan
ranzsaka scal Ötha en mandr syniar athrum ranzsakan. tha iru o
hailig dur hans oc far enga bot firir. thau et ai hittis fulj
innj Ötha en innj hittis nequat thes sum men iefa vm. tha scal
at fangum spyria. gangr hann withr thegar oc segir fang sin. tha
al laithznum fylgia. oc royna fang hans. fullas hanum schiel
thar sum hann fyrstj til schiautr tha ir hann verthr at thi mali
Ötha en hann ficch af andrum oc wissj ai et illa war fangit tha
tacr than withr sum hann a hand laithir Öen hann ir tha fran
laus Ötha en hin dular tha tharf hann schiela withr thaira sum
vithr warv thaun schiel bita hann en hann ai vindr mith laghum
firj standit §. 1. Ötha en mandr bier mannj fula j garth. oc j
hus thet sum las ir at oc wil so mann firj ratha tha hafj firj
burit allu thi sum hann bar ÖEn sithan tha bytj hann wereldi
hanum so miclu sum hinn ir dyr sum hann a hand bar. oc III Marcr
thingi. thar til et gutniscr mathr verthr firj tha bytir hann
tolf marcr landi
38. af thiaufa reth
En vm thiaufa reth tha iru lagh thaun huer sum stiel tua oyra
etha tueim oyrum minna tha bytj siex oyra. snattan bot ÖStiel
hann millan tyggia oyra. oc marcar silfs tha scal hann thinfyra.
oc merkia oc til wereldis dyma ÖStiel hann sithan en hann
merctr ir thau et minna sej tha scal hann hengia ÖStiel hann
til marc silfs etha maira tha scal hann oc thau hengia
Stiel trell mans oyri ella oyri minna, tha Byti hwar drotin fyri
han III. oyra. En hin kumber sielffer vp typti som typtit eiger.
ÖTa en typti ier meria than oyri, ta haffui e han fyrsti set
ater, oc trigildi sidan so mikit som tar til biers som typti
war: ÖStiela fleirin trelar an oyri, ta Byti hwar drotin
trigildi fyri sin trell en han ey kumber sielffuer typti vp.
ÖTha en tiauffnader ier ey alder til, ta scahl wita tan som
tiauffnadin misti huru mikill han war : oc than thi at eyns et
hus ella laas wari til brutit .... Tha en ey ier vndir lasi
takit, oc huaski ier til Brutit hun ella hell, ta taki han
trelin oc fresti han, oc leggi engin wider lagh fram, kumj Bain
heilom oc Brustheilom ater drotin til handa, oc Byti als enchti
fe fyrir: than en han enga saghu aff haffui. ÖTa en agripir ier
engin til vtan wesl eyn, ta schal leggia fram wider lagh ofresta
mans. ÖKuma oc heilom ater oc Byti VI. oyra fyri baugband VI.
oyra: Öi nauger seger nauduger, thet han ey walder. §. 1.
Öfar mader med agripi til gars, oc kennir treli mans typt: tha
schal drotin ransaka lata oc sielffuir trell sin Binda, oc ey
fyri standa ta tarff ey trigildi gelda. ÖTha en mader will ey
sielffer trel sin Binda, ella ransaka lata, oc hittis tan thar
fyli innj, ta geldi han trigildi hinom som typtit atti han
haffer tha vp kumit. ÖIer tiauffnader so mikil et ey winder
trigildi fyri guldit: ta schal hin haffua trelin som typtit
atti, ey ma han oc meira fyri stiela tan sielffum sir. ÖKumber
annar vp typti, oc taker tiauff oc Binder oc ey han som typti
atti, tha schal han haffua funder laun, attunda lut aff, Bade
aff tiaufi oc alagi. §. 2. ÖIer trel a laupstighi, oc ier lyst
eptir at kyrckio, ella a tinghi, ta ier. tan muslegu mader, oc
Byter engin trigildi fyri than som stiel mat at siir: vtan sett
schal hwar ater haffua, en til ier. Ötha en ietit er, tha
fullar thet engin fyri muslegu man. ÖTha en trell warder ater
fangin, tha loys han ater fyri II. oyra a landi: oc fyri III.
oyra en han a fluta komber, oc fyri halff mark en yr lands syn
komber: Öthan schal man ater loysa, som schipit atti, vtan thi
at eyns, at lagrekat wari: ÖTha en han haffuir handom kumit a
gripi naqwara, ta schal gripi ater loysa som trelin atti. ÖTha
en schip war lagrekit ella vndir lasi takit, tha loysi than
schipit ater som trelin atti, oc so gripi alla som han handom a
quam oc toygi frammar tan til III. marka. ÖTha en han bort
lauper a schipi wardalausu, ella a haffi nider sinker, so et hin
mister trel sen som atti: ta geldi tan trell, som schipit atti:
§. 3. ÖWarder naqwar mader bundin agrips laus: tha schulu thet
schuda trir radmen, oc hoyra hans ord, hwat han ier schylder
ella o schylder: Öteir III. radmen schulu wara aff hunderi
sama: ella sama settungi: teir schulu witna thet som teir hoyra
han ier schulder ella oschylder, so oc en agriper ier:
39. af oquethins orthum
Oquethins orth iru mannj fiugur thiaufr. oc morthingi. rauferi.
oc casna vargr En vm cunu iru fem thiaufr. oc morthingi.
hordombr. oc fordeth sciepr. oc casna wargr Ötha en mandr
verthr firir slicum oquethins orthum tha scal fara haim til garz
hinum sum thaim hafr melt. oc stefna hanum til kirchiur mith
schielum. oc bithia orth sin atr taka. thaun sum osinum iru melt
j strithi etha vpp dryckiu. Ötha en hann dyl. tha sueri mjth
thrim mannum firi socna mannum et hann aldri thaun orth melti
Övindr hann ai aithi uppi haldit. tha byti hann III oyra oc
symj mann mith thrim manna aithi at kirchiu ÖBregthar mathr
mannj slic oquethins orth firi socn aldri etha athingi. etha a
stefnu oc far asannat gart tha byti hann hanum thriar marcr oc
syma hann mith siex manna aithi a thingj. thitta scal sykia at
lagha frestum so cunu sum mannj
40. af sma filethj
Cumbr omerct sma filethi til manz tha hafi til kirchiur. oc til
ains things. kiennjs thet ai atr. tha latj wirtha. oc taki thing
laun af. oc schipin socnar thi sum yfir ier
41. af suinum
Cvma storarj sujn til manz than smagrisir merct etha omerct tha
scal hafa til tyggia thinga. oc thrithia thrithiungs things. oc
hafi ertaug um huert thing kennjs thet ai atr tha wirthin socna
menn oc schipin thi sum yfir ier
42. af bolambum
Cuma bo lamb til manz tha hafi til tyggia thinga oc thrithia
thrithiungs things oc haiti vpp vm thry ar oc taki laun eptir
thi sum thrithiungr hafr fyr wana hapt. en thet sum thar aucas
af. tha hafi thann sum fythir
43. af fastum wethuri ocliptum
Cumbr fastr wethur o cliptr til manz tha taki ertaug firj
heptalauns kennjs hann ai atr tha taki so launs sum firi annur
lamb
44. af fastum wethurj cliptum
ÖSlippr fastr vethur cliptr laus eptir symonjs messu iude. tha
hafj firj gangit sielfum sir til thes tima sum menn hafa wana
haft at laust lata. thau scal atr biautha hinum sum slepti mith
hans socna manna witnum Ötha en hann wil ai atr loysa tha hafj
than sum fich. oc leggi a merki sitt mjth sielfs sins socna
manna witnum
45. af gaitum oc buccum
ÖBuccum oc gaitum scal upp haita vm tu ar so scal atr loysa
gait firj siex pennjnga a hueriu thingj. oc buch firj ertaug §.
1. ÖNautum oc russum scal upp haita at tueim thingum. oc
thrithia thrithiungs thingj vm thry ar. kennis thet ai atr a
fyrsta thingj tha scal wirtha oc thau upp haita oc hafj tuar
ertaugr firj thing huert Öthaun naut etha rus sum nytia ma tha
nyti mith socna manna kennu oc farj ai til wisbyar mith vtan
rithi til thins meth etha laithi oc leggi af sathul. oc bindi so
fierri Et mot stucca magi sia mith allum upp hailzlu soythum
46. af merki
ÖHuer sum amerki gierir annars filethi vtan thet sei caupt etha
at haim fylgj giefit. oc verthr thar sandr at tha bytj III marcr
47. af acrum
ÖHafa flairi menn acra saman oc wilia sumjr liggia lata oc
sumjr sa. tha rathin thair sum maira aigu oc segin til firj
mariu messu j fastu huart thair heldr wilia liggia lata etha sa
§. 1. ÖEn schiptas land boar vm. tha hafi VI. penninga firj
laups land than sum bort far. af thaim sum thar cumbr a firj
acra tha sum hann ai far sa. oc rymin thair vm hoyslet. huer
firi athrum so margra lassa rum sum bol gieldr at marcum
48. af rofnacrum
ÖHuer bondi sum sethr hafr tha loyfj laups land til rofn acrs
vm huert ar ÖEn setha laust fulc sum hus hafr. tha hafj halfs
laups land til rofn acrs. oc than lati oyk til sum aign a Öhuer
sum ai haldr thitta tha warj sacr III oyrum withr socn ÖEn
hujlik socn sum ai ryctar thitta tha varj sak at III marcum en a
thing cumbr
49. af afreki
ÖHittir mandr hafrech a landi tha hafi attunda penning huern af
fynd Öhittir hann a flutj vtj oc tharf withr schips oc ara.
etha hittir hann a hafs butnj oc tharf withr croch oc kexi. tha
hafj thrithiung af fynd sinnj Ötha en hann hittir yr lanz syn
tha hafi halft af thi sum hann hittj
50. af eldi
Cann so illa at bieras et scathi schin af thaim eldi sum gieris
j scurstainum etha j eld husum. oc fliaugr j annan garth at
scatha. tha byti III Marcr. En scathi ir til III marca. tha en
flairj garthar fa scatha tha litin allir withr thar III marcr
51. af bieru eldi
Ötha en scathj schin af bieru eldi. tha bytj halfu wereldi sinu
than sum bier. tha en af oformagha scin slict. tha gieldi than
sum wisar
52. af broa gierth
Öthet ir oc semp sic et broa scal vm huert ar j allum socnum
huilikin socn sum ai broar tha byti III marcr thingj
53. af scutj
Öthet ir oc sempsic en schut tharf schiauta til landz tharfa
tha scal schiauta at marca talj. bethj af aign oc af oyrum. oc
ai af garrum gersemum
54. af warthi
ÖUarth al sitia huer sum ier tiughu ara oc haldi wapnum uppi oc
allum scyldum oc gieldi warth pennjnga j pascha wicu
55. af husum oc husthiauthum
ÖHuer sum setr hus nithr vtan socninna luf. tha warj sacr III
marcum withr socn oc rymj hus upp j sama arj §. 1. ÖHuer sum
takr hus thiauth vtan socnjnna luf. tha wari sacr at III oyrum
56. af byrslu fulki
ÖAlt byrslu fulc som a bondans brauthi ier gangr thet bort
ohelgan dagh af garthi oloyfis sins husbonda tha laifi atr
ertaugh um dag huern af sinnj laighu oc fulli dags huerk atr §.
1. ÖAlt setha laust fulc j socnum. tha hafi engtj gin melj et
thet ai sculj byrgia seth mith bondum. oc hafi siex penninga af
laups landi firi corn oc fem penninga firj rug oc hagra oc fythi
sic sielft oc segj bondi til mjth schiellum huer sum thar gin
melir tha warj sacr at oyrum III
57. af icornum
ÖHuer sum far at icornum firj simonis messu iude oc eptir mariu
messu j fastu. byti III marcr. en farj engin innan staurs vtan
luf aiganda
58. af herum
ÖFarj engin at herum mith gildrj eptir mariu messu j fastu Etha
firj symonjs messu jude vtan hann hetj withr III marcum
59. af scaflj
ÖThitta ir oc semp sic et scafl alt scal hafa helg til yfru
mariu messur huer sum thitta briautr bytj kirchiu mannum thria
oyra. af thissu hafj halft thann sykir ÖBriauta oformagar tha
bytin halfu mjnna
60. af messu fallj
ÖThet ir oc gamal retr et vartha messv fall vm sunnudag. Etha
annan helgan dag. tha scal prestr byta proastj III marcr. oc
athrar thriar marcr socnjnni Ötha en messu fall wartha vm fria
dagh etha annan messu dag than sum nju leccior lesas. etha
hafas. tha byti prestr XII oyra. proastj. oc athrar tholff
socnjnnj
61. af duflj
ÖDufl ier af takit. huer sum duflar tha warj sacr at thrim
oyrum withr socn Öwil ai socn sykia tha bytj socn III marcr
thingj §. 1. Öthet ir oc semp sic et thet iru lag. sum hier ir
scrifat j thet sculu allir menn halda Ötha en nequarar at
byrthir cunnu thar uertha sum ai hittas hier j tha sculu thar
slitas mith domera talj oc thet sueria et thet sein ret guta lag
oc sithan scrifas hier j
Hitta ier thet sum nylast war takit vm loyskiÖJer loyski maira
en lofj hyll thet bytis at marc silfs ÖJer huart har af tha
bytis at tueim marcum silfs
vm scohga
ÖHuar sum haggr j manz scoghum innan staurs. etha vtan. oc acr
til. byti thriar marcr penninga. oc gierj hailt atr ÖHuer sum
rifr manz garth. et aka ma ginum. tha byti III marcr penninga
ÖHuer sum far oloyfis yfir manz aighu byti III oyra. Rifr mann
gluggv a garthi manz byti samulund §. 1. ÖUm festu aigur
allar. tha loysins. etha wirthins j sama littryggum. etha
festins thar sum thar cumnar ieru §. 2. ÖHuer sum firigier
thriggia marca laigi at thrang lausu. hafi firigart sinum halsi.
oc cuna hans kirchiu rumi sinu. oc standi atr j staplj §. 3.
ÖMagum oc wagnjclum schenkis ai maira. En thry minnj. oc engtj
car maira en half scal gangi j at mestu. oc huer sum thaim
misfirmjr. bytj tuj byt. oc tolf Marcr landi
af quinna reth
ÖUm quinna reth ier oc sempsic et nauta bo sculu taka til femta
banz rus. oc lamb so sum thar j garth flyttu ÖAll gylning ier
af takin vtan tassala ÖGyltan cupar scal brenna hur sum hann
hittis ÖGullat oc silkis band. annur than slungin. iru all af
takin. Gylt kar oc belti gamul ier lufat at hafa slit sum thet
ier. oc engun til auca. ÖTuar marcr gulz scal fylgi wara. oc ai
maira. ai ma maira giefa. oc ai maira baithas ÖBladragnjng ier
all af takin. oc pell. oc ma ai gipta gartha millan. vtan meth
hujtum lereptum ÖScarlath ieru oc af takin. engin ma scarlath
caupa huarki nyt etha gamalt. oc engin ma thet meth giptu giefa
gartha millan. ÖSilfr band oc kurtil bonathr ier oc af takin
ÖBurghan withr bya menn ier oc firj buthin caupi engin maira en
hann theghar gieldr eptir. huar sum nequar af thissum brjautr.
bytj. tolf marcr landi
|
